مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی

پیشرفت خیره کننده علوم پزشکی و پیدایش روش‌های نوظهور درمانی و تشخیص و پیشرفت‌های فناوری در این عرصه از یک سو و اقبال عمومی جوامع علمی و فرهنگی دنیا به مقولاتی همچون آزادی، حقوق بشر و عدالت اجتماعی از سوی دیگر، موضوعات و چالش‌های جدید و جدی متعددی در حوزه ی اخلاق کاربردی ایجاد کرده است که این امر مخصوصاً در حوزه علوم پزشکی از وسعت و حساسیت فوق العاده ای برخوردار است. اخلاق پزشکی دانش و حرفه ای میان رشته ای است که به بررسی مسائل ارزشی و اخلاقی پزشکی همچون رضایت آگاهانه، رازداری، روش های نوین باروری، اتانازی، پیوند عضو، مهندسی ژنتیک و ... می‌پردازد. دستیابی به پاسخ های روشن و درست به این سوالات، نیاز به مطالعات میان رشته ای و با مشارکت گروه های علمی مختلفی چون پزشکی، فلسفه، الهیات، حقوق و ...دارد. بدین منظور، اخلاق پزشکی به رشته‌ای دانشگاهی بدل گشته تا متخصصین در این رشته با توجه به زمینه‌های ملشی و فرهنگی هر کشور، رهنمودهای اخلاقی را در اختیار پزشکان قرار دهند. مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی با همین هدف در سال  ۱۳۸۱ و با تصویب شورای عالی دانشگاه علوم پزشکی تهران تاسیس یافت. این مرکز در سال  ۱۳۸۳ مورد موافقت اصولی و در سال  ۱۳۸۵ مورد موافقت قطعی شورای گسترش دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور قرار گرفت. هدف اساسی این مرکز سامان دادن به پژوهش‌های بنیادی، اپیدمیولوژیک و بالینی در زمینه اخلاق و تاریخ پزشکی، در جهت اصلاح نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی کشور متناسب با فرهنگ و جامعه اسلامی، می باشد.

برخی از موفقیتهای این مرکز در طی سالهای گذشته عبارتند از:

اجرای بیش از ۵۰ طرح پژوهشی، انتشار نزدیک به ۲۰عنوان کتاب، انتشار مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی و مجله انگلیسی زبان Journal of Medical Ethics and History of Medicine و ۵ شماره خبرنامه، برگزاری بیش از ۴۰ سمینار و کارگاه آموزشی و ایجاد کتابخانه تخصصی و سایت مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، برگزاری دو کنگره بین المللی و سالیانه اخلاق پزشکی ایران در سال  ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ و اولین کنگره کشوری اخلاق پزشکی در سال  ۱۳۸۹ در تهران و با حضور  صاحب نظران و اساتید  داخلی و خارجی. این مرکز تاکنون خدمات ارزشمندی در سه زمینه‌ی آموزش، تحقیقات و سیاست گذاری در زمینه‌ی اخلاق پزشکی ارائه نموده است.

از جمله فعالیتهای این مرکز در زمینه اهداف مرتبط به اخلاق پزشکی عبارتند از:

- مدیریت و توسعه آموزش اخلاق پزشکی

-  طراحی و تأسیس برنامه کارشناسی ارشد و PhD در زمینه اخلاق پزشکی

-  برپایی دوره‌های آموزشی ، سمینارها و کنگره‌ها

-  مدیریت برنامه MPH با گرایش اخلاق پزشکی

-  سازماندهی شبکه اخلاق پزشکی دانشگاه

-  توسعه پژوهش در زمینه اخلاق پزشکی

-  فراهم کردن محیط مناسب برای همکاری فعال محققان

-  مشارکت در پروژه‌های تحقیقاتی و همکاری تنگاتنگ با کمیته کشوری اخلاق در پژوهش، کمیته اخلاق مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، مرکز تحقیقات سلامت باروری ولی عصر، مرکز تحقیقات علوم پزشکی و بیوتکنولوژی  ابوعلی سینا، مرکز تحقیقات علمی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران، مرکز تاریخ پزشکی و طب اسلامی دانشگاه علوم پزشکی ایران و مرکز تحقیقات ایدز

-  اعمال دیدگاه اسلامی در پژوهش‌های اخلاق پزشکی

-  تلاش در جهت کاربردی کردن اخلاق پزشکی در کشور

-  تدوین آیین نامه های اخلاقی، راهنماهای کاربردی و قوانین مرتبط در زمینه اخلاق پزشکی و منطبق با اصول فرهنگی، مذهبی کشور

اهداف مرکز در حوزه تاریخ پزشکی:

-  سازماندهی و توسعه آموزش تاریخ پزشکی

-  هدایت سمینارها در جنبه‌های مختلف تاریخ پزشکی

-  انتشار کتب، مجلات، بروشورها، نرم‌افزارها و تدوین بانک اطلاعاتی نسخ خطی پزشکی

-  پایه‌ریزی و توسعه تحقیق در زمینه تاریخ علوم پزشکی

-  آشنایی با محققان و مراکز تحقیقاتی در حوزه تاریخ پزشکی و فراهم کردن زمینه مناسب برای پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط

-  جمع‌آوری، سازماندهی و معرفی مدارک تاریخی باارزش، با هدف معرفی تاریخ پرافتخار علوم پزشکی ایران

-  همکاری در پروژه‌های تحقیقاتی

فعالیت ها و اهداف تحقق یافته:

-  افتخار هدایت ده‌ها پروژه تحقیقاتی  در زمینه‌های گوناگون از جمله:

-  تدوین آیین‌های اخلاق پزشکی

-  بررسی نظریه کرامت انسانی از دیدگاه اخلاق زیستی اسلامی

-  تدوین فرم‌های اختصاصی رضایت‌نامه آگاهانه

-  ارزیابی جنبه‌های اخلاقی برنامه پیوند کلیه در ایران

-  گردآوری اطلاعات طب سنتی ایران

-  تدوین سند جامع اخلاق داروسازی ایران

-  تدوین کدهای شش گانه اخلاق در پژوهش

-  فعالیتهای آموزشی

-  برگزاری دوره MPH با گرایش اخلاق بالینی

-  بازنگری و اصلاح برنامه درسی اخلاق پزشکی دوره پزشکی عمومی

-  کسب مجوذ برگزاری دوره MS اخلاق زیستی

-  برگزاری برنامه های بازآموزی مدون اخلاق پزشکی برای پزشکان عمومی

-  اجرای صدها سخنرانی و کارگاه در مورد اخلاق در پژوهش در سراسر کشور

امکانات موجود:

-  کتابخانه اختصاصی

-  بخش کتابخانه مرکز حاوی بیش از سه هزار عنوان کتاب در زمینه اخلاق و تاریخ پزشکی است.